বহু উদ্যোগত চোডা ছাই মূল ভূমিকা পালন কৰে, বিশ্বৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰায় ৬০% কাঁচ উদ্যোগে গ্ৰহণ কৰে।
শ্বীট গ্লাছ কাঁচৰ বজাৰৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অংশ, আৰু কণ্টেইনাৰ গ্লাছ কাঁচৰ বজাৰৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম অংশ (চিত্ৰ ১)। সৌৰ পেনেলত ব্যৱহাৰ কৰা সৌৰ নিয়ন্ত্ৰণ কাঁচ হৈছে চাহিদাৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ক্ষেত্ৰ।
২০২৩ চনত চীনৰ চাহিদা বৃদ্ধিয়ে সৰ্বকালৰ সৰ্বোচ্চ ১০%ত উপনীত হ’ব, য’ত নিকা বৃদ্ধি হ’ব ২৯ লাখ টন। চীনক বাদ দি বিশ্বব্যাপী চাহিদা ৩.২% হ্ৰাস পাইছে।
ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ বাবে বহু পৰিকল্পিত সম্প্ৰসাৰণ প্ৰকল্প পলম হোৱাৰ বাবে ২০১৮ চনৰ পৰা ২০২২ চনৰ ভিতৰত চোডা এছ উৎপাদন ক্ষমতা ব্যাপকভাৱে সুস্থিৰ হৈ থাকিব। দৰাচলতে এই সময়ছোৱাত চীনৰ চোডা এছ ক্ষমতাৰ নিকা ক্ষতি হৈছিল।
কিন্তু অদূৰ ভৱিষ্যতে আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধি চীনৰ পৰা হ’ব, য’ত ২০২৩ চনৰ মাজভাগৰ পৰা ৰেম্পিং আৰম্ভ হ’বলগীয়া নতুন কম খৰচী (প্ৰাকৃতিক) উৎপাদনকে ধৰি ৫০ লাখ টন।
শেহতীয়াকৈ আমেৰিকাৰ সকলোবোৰ বৃহৎ সম্প্ৰসাৰণ প্ৰকল্প জেনেছিছে গ্ৰহণ কৰিছে, যাৰ মুঠ ক্ষমতা ২০২৩ চনৰ শেষলৈকে প্ৰায় ১২ লাখ টন হ’ব।
২০২৮ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ১.৮ কোটি টন নতুন ক্ষমতা সংযোজন হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, য’ত ৬১% চীনৰ পৰা আৰু ৩৪% আমেৰিকাৰ পৰা আহিব।
উৎপাদন ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে প্ৰযুক্তিগত ভিত্তিও সলনি হয়। নতুন উৎপাদন ক্ষমতাত প্ৰাকৃতিক চোডা এছৰ অংশ বাঢ়িছে। ২০২৮ চনৰ ভিতৰত বিশ্বব্যাপী উৎপাদনৰ পৰিমাণত ইয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ২২% হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে।
প্ৰাকৃতিক চোডা এছৰ উৎপাদন ব্যয় সাধাৰণতে কৃত্ৰিম চোডা এছতকৈ যথেষ্ট কম। এইদৰে প্ৰযুক্তিগত পৰিৱেশৰ পৰিৱৰ্তনে বিশ্বব্যাপী খৰচৰ বক্ৰতাও সলনি কৰে। প্ৰতিযোগিতা যোগানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হয়, আৰু নতুন ক্ষমতাৰ ভৌগোলিক অৱস্থানেও প্ৰতিযোগিতামূলক ক্ষমতাত প্ৰভাৱ পেলাব।
চোডা এছ হৈছে শেষ ব্যৱহাৰৰ প্ৰয়োগত ব্যৱহৃত এক মৌলিক ৰাসায়নিক পদাৰ্থ যিটো আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। এইদৰে চ’ডা এছৰ চাহিদা বৃদ্ধি পৰম্পৰাগতভাৱে উন্নয়নশীল অৰ্থনীতিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈ আহিছে। কিন্তু চোডা এছৰ চাহিদা এতিয়া কেৱল অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত নহয়; পৰিৱেশ খণ্ডইও চোডা এছৰ চাহিদা বৃদ্ধিত সক্ৰিয়ভাৱে অৰিহণা যোগাইছে।
কিন্তু এই শেষ ব্যৱহাৰৰ প্ৰয়োগসমূহত চ’ডা এছৰ নিৰপেক্ষ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰাটো কঠিন। লিথিয়াম-আয়ন বেটাৰীকে ধৰি বেটাৰীত চ’ডা এছ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা জটিল।
সৌৰ কাঁচৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কথা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি সংস্থাসমূহে সৌৰ শক্তিৰ পূৰ্বাভাস ওপৰলৈ অহৰহ সংশোধন কৰি আছে।
চোডা এছ উৎপাদনত বাণিজ্যই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে, কিয়নো উৎপাদন কেন্দ্ৰসমূহ সদায় অধিক চাহিদা থকা অঞ্চলৰ ওচৰত নাথাকে, আৰু প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশ চোডা এছ প্ৰধান অঞ্চলসমূহৰ মাজত পৰিবহণ কৰা হয়।
জাহাজ বজাৰত প্ৰভাৱৰ বাবে আমেৰিকা, তুৰ্কিয়ে আৰু চীন এই উদ্যোগৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশ। আমেৰিকাৰ উৎপাদকসকলৰ বাবে ৰপ্তানি বজাৰৰ পৰা চাহিদা পৰিপক্ক ঘৰুৱা বজাৰতকৈ বৃদ্ধিৰ অধিক উল্লেখযোগ্য চালক।
পৰম্পৰাগতভাৱে আমেৰিকাৰ নিৰ্মাতাসকলে ৰপ্তানি বৃদ্ধি কৰি নিজৰ উৎপাদন বৃদ্ধি কৰিছে, প্ৰতিযোগিতামূলক খৰচৰ গাঁথনিৰ সহায়ত। প্ৰধান জাহাজ বজাৰসমূহৰ ভিতৰত এছিয়াৰ বাকী অংশ (চীন আৰু ভাৰতীয় উপমহাদেশ বাদ দি) আৰু দক্ষিণ আমেৰিকা অন্তৰ্ভুক্ত।
বিশ্ব বাণিজ্যত তুলনামূলকভাৱে কম অংশীদাৰিত্ব থকাৰ পাছতো চীনৰ ৰপ্তানিৰ উঠা-নমাৰ বাবে বিশ্ব চ’ডা এছ বজাৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পৰিছে, যিটো আমি এই বছৰ ইতিমধ্যে দেখিছো।
ওপৰত উল্লেখ কৰা অনুসৰি ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত চীনে উল্লেখযোগ্য ক্ষমতা যোগ কৰিছিল, যাৰ ফলত অতিৰিক্ত যোগানৰ আশা বৃদ্ধি পাইছিল যদিও ২০২৪ চনৰ প্ৰথমাৰ্ধত চীনৰ আমদানিয়ে অভিলেখ সৃষ্টি কৰিছিল।
একে সময়তে চলিত বৰ্ষৰ প্ৰথম পাঁচ মাহত আমেৰিকাৰ ৰপ্তানি বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ১৩% বৃদ্ধি পাইছে, য’ত আটাইতকৈ বেছি লাভ হৈছে চীনৰ পৰা।
২০২৩ চনত চীনত চাহিদা বৃদ্ধি অত্যন্ত শক্তিশালী হ’ব, ই প্ৰায় ৩ কোটি ১৪ লাখ টন হ’ব, যিটো মূলতঃ সৌৰ নিয়ন্ত্ৰণ কাঁচৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হ’ব।
নতুন চাহিদাৰ নিকটকালীন আশাক অতিক্ৰম কৰি ২০২৪ চনত চীনৰ চোডা এছৰ ক্ষমতা ৫৫ লাখ টন বৃদ্ধি পাব।
কিন্তু এই বছৰ চাহিদা বৃদ্ধিয়ে পুনৰবাৰ আশা কৰাতকৈ বেছি হৈছে, ২০২৩ চনৰ প্ৰথমাৰ্ধত বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি চাহিদা ২৭% বৃদ্ধি পাইছে।যদি বৰ্তমানৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ অব্যাহত থাকে তেন্তে চীনত যোগান আৰু চাহিদাৰ মাজৰ ব্যৱধান আৰু বেছি নহ’ব।
দেশখনে সৌৰ কাঁচ উৎপাদন ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰি আছে, ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহৰ ভিতৰত মুঠ ক্ষমতা প্ৰায় ৪.৬ কোটি টন হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে।
কিন্তু চীনৰ কৰ্তৃপক্ষই অতিৰিক্ত সৌৰ কাঁচ উৎপাদন ক্ষমতাক লৈ চিন্তিত হৈ প্ৰতিবন্ধক নীতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে। একে সময়তে ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা মে’ মাহলৈকে চীনত স্থাপন কৰা ফটোভল্টিক ক্ষমতা বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ২৯% বৃদ্ধি পাইছে বুলি ৰাষ্ট্ৰীয় শক্তি প্ৰশাসনে প্ৰকাশ কৰিছে।
কিন্তু চীনৰ পিভি মডিউল নিৰ্মাণ উদ্যোগটোৱে লোকচানত কাম কৰি থকাৰ খবৰ আহিছে, যাৰ ফলত কিছুমান সৰু সৰু এছেম্বলি প্লাণ্ট অচল হৈ পৰিছে বা আনকি উৎপাদন বন্ধ হৈ গৈছে।
একে সময়তে দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৃহৎ সংখ্যক পিভি মডিউল এছেম্বলাৰ আছে, বেছিভাগেই চীনা বিনিয়োগকাৰীৰ মালিকানাধীন, যিবোৰ আমেৰিকাৰ পিভি মডিউল বজাৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ যোগানকাৰী।
আমেৰিকা চৰকাৰে আমদানি কৰ ছুটী উঠাই লোৱাৰ বাবে শেহতীয়াকৈ কিছুমান এছেম্বলি প্লাণ্টৰ উৎপাদন বন্ধ হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে। চীনৰ সৌৰ কাঁচৰ ৰপ্তানিৰ মূল গন্তব্যস্থান হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহ।
চীনত চ’ডা এছৰ চাহিদা বৃদ্ধিয়ে অভিলেখ সৃষ্টি কৰিছে যদিও চীনৰ বাহিৰত চ’ডা এছৰ চাহিদাৰ গতিশীলতা অধিক বৈচিত্ৰময়। তলত এছিয়া আৰু আমেৰিকাৰ বাকী অংশৰ চাহিদাৰ চমু আভাস দিয়া হৈছে, য’ত এই ধাৰাসমূহৰ কিছুমানৰ ৰূপৰেখা দিয়া হৈছে।
আমদানিৰ পৰিসংখ্যাই স্থানীয় উৎপাদন ক্ষমতা কম হোৱাৰ বাবে এছিয়াৰ বাকী অংশত (চীন আৰু ভাৰত উপমহাদেশ বাদ দি) চ’ডা এছৰ চাহিদাৰ ধাৰাটোৰ এক উপযোগী সূচক প্ৰদান কৰে।
২০২৪ চনৰ প্ৰথম পাঁচ-ছয় মাহত অঞ্চলটোৰ আমদানি ২০ লাখ টন হয়, যিটো যোৱা বছৰৰ একে সময়ছোৱাতকৈ ৪.৭% বেছি (চিত্ৰ ২)।
এছিয়াৰ বাকী অংশত ছ’ডা এছৰ চাহিদাৰ মূল চালক হৈছে সৌৰ কাঁচ, শ্বীট গ্লাছেও ইতিবাচক অৱদান আগবঢ়োৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।
চিত্ৰ ৩ত দেখুওৱাৰ দৰে অঞ্চলটোত কেইবাটাও সৌৰশক্তি আৰু সমতল কাঁচ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে যিয়ে সম্ভাৱনাময়ভাৱে প্ৰায় ১০ লাখ টন নতুন চোডা এছৰ চাহিদা যোগ কৰিব পাৰে।
অৱশ্যে সৌৰ কাঁচ উদ্যোগটোৱেও কিছু প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে। শেহতীয়াকৈ আমেৰিকাই আৰোপ কৰা এণ্টি ডাম্পিং আৰু কাউণ্টাৰভেলিং শুল্কৰ দৰে শুল্কে ভিয়েটনাম আৰু মালয়েছিয়াৰ দৰে দেশত ফটোভল্টিক মডিউলৰ উৎপাদনত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
চীনত নিৰ্মিত উপাদানসমূহৰ ওপৰত শুল্ক লোৱাৰ বাবে এই দেশসমূহৰ নিৰ্মাতাসকলে উচ্চ শুল্কৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ চীনৰ বাহিৰৰ যোগানকাৰীৰ পৰা মূল উপাদানসমূহ আহৰণ কৰিব লাগিব। ইয়াৰ ফলত উৎপাদন ব্যয় বৃদ্ধি পায়, যোগান শৃংখল জটিল হৈ পৰে আৰু শেষত আমেৰিকাৰ বজাৰত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ পিভি পেনেলৰ প্ৰতিযোগিতামূলক ক্ষমতা দুৰ্বল হ’ব।
দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কেইবাটাও চীনা পিভি পেনেল এছেম্বলাৰে এই শুল্কৰ বাবে জুন মাহত উৎপাদন বন্ধ কৰি দিয়াৰ খবৰ আহিছে, অনাগত মাহত আৰু অধিক উৎপাদন বন্ধ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।
আমেৰিকা অঞ্চল (আমেৰিকা বাদ দি) আমদানিৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল। এইদৰে আমদানিৰ সামগ্ৰিক পৰিৱৰ্তন অন্তৰ্নিহিত চাহিদাৰ ভাল সূচক হ’ব পাৰে।
শেহতীয়া বাণিজ্যিক তথ্যই বছৰৰ প্ৰথম পাঁচৰ পৰা সাত মাহৰ বাবে ঋণাত্মক আমদানিৰ গতিশীলতা দেখুৱাইছে, যিটো ১২% বা ২৮৫,০০০ মেট্ৰিক টন হ্ৰাস পাইছে (চিত্ৰ ৪)।
উত্তৰ আমেৰিকাত, বহু দূৰলৈকে, সৰ্বাধিক হ্ৰাস পাইছে, ২৩% বা ১৪৮,০০০ টন হ্ৰাস পাইছে। মেক্সিকোত আটাইতকৈ বেছি হ্ৰাস পাইছে। মেক্সিকোৰ সৰ্ববৃহৎ চোডা এছৰ চাহিদা খণ্ড কণ্টেইনাৰ গ্লাছ মদ্যপানৰ চাহিদা দুৰ্বল হোৱাৰ বাবে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। মেক্সিকোত সামগ্ৰিকভাৱে চ’ডা এছৰ চাহিদা ২০২৫ চনলৈকে বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰা হোৱা নাই।
দক্ষিণ আমেৰিকাৰ পৰা আমদানিও তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পাইছে, বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ১০%। আৰ্জেণ্টিনাৰ আমদানি আটাইতকৈ বেছি হ্ৰাস পাইছে, বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ৬৩%।
কিন্তু এই বছৰ কেইবাটাও নতুন লিথিয়াম প্ৰকল্প লাইনত অহাৰ কথা থকাৰ বাবে আৰ্জেণ্টিনাৰ আমদানিৰ উন্নতি হ’ব লাগে (চিত্ৰ ৫)।
দৰাচলতে দক্ষিণ আমেৰিকাত চ’ডা এছৰ চাহিদাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চালক হৈছে লিথিয়াম কাৰ্বনেট। শেহতীয়াকৈ লিথিয়াম উদ্যোগক কম খৰচী অঞ্চল হিচাপে লৈ নেতিবাচক আৱেগ সৃষ্টি হোৱাৰ পাছতো মধ্যম আৰু দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগী ইতিবাচক।
প্ৰধান যোগানকাৰীসকলৰ ৰপ্তানিৰ মূল্যই বিশ্ব বজাৰৰ গতিশীলতাৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰতিফলিত কৰে (চিত্ৰ ৬)। চীনত দাম আটাইতকৈ বেছি উঠা-নমা হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে।
২০২৩ চনত চীনৰ গড় ৰপ্তানিৰ মূল্য প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ অ’ বিত আছিল ৩৬০ মাৰ্কিন ডলাৰ, আৰু ২০২৪ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ অ’ বিত ইয়াৰ মূল্য আছিল ৩০১ মাৰ্কিন ডলাৰ, আৰু জুন মাহলৈকে ই প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ অ’ বিত ২৬৪ মাৰ্কিন ডলাৰলৈ হ্ৰাস পাইছিল।
ইফালে ২০২৩ চনৰ আৰম্ভণিতে তুৰস্কৰ ৰপ্তানিৰ মূল্য প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ অ’ বিত ৩৮৬ মাৰ্কিন ডলাৰ, ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰলৈকে প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ অ’ বিত মাত্ৰ ২১১ মাৰ্কিন ডলাৰ আৰু ২০২৪ চনৰ মে’ মাহলৈকে প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ অ’ বিত মাত্ৰ ১৯৩ মাৰ্কিন ডলাৰ আছিল।
২০২৪ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা মে’ মাহলৈকে আমেৰিকাৰ ৰপ্তানিৰ মূল্য প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ এ এছত গড়ে ২৩০ ডলাৰ আছিল, যিটো ২০২৩ চনত প্ৰতি মেট্ৰিক টন এফ এ এছৰ বাৰ্ষিক গড় মূল্য ২৯৮ ডলাৰতকৈ কম।
সামগ্ৰিকভাৱে চ’ডা এছ উদ্যোগত শেহতীয়াকৈ অতিৰিক্ত ক্ষমতাৰ লক্ষণ দেখা গৈছে। কিন্তু চীনত বৰ্তমানৰ চাহিদা বৃদ্ধি বজাই ৰাখিব পৰা হ’লে সম্ভাৱ্য অতিৰিক্ত যোগান আশংকা কৰা ধৰণে ভয়াৱহ নহ’বও পাৰে।
কিন্তু এই বৃদ্ধিৰ বহুখিনি স্বচ্ছ শক্তি খণ্ডৰ পৰা আহিছে, যিটো শ্ৰেণীৰ নিৰপেক্ষ চাহিদাৰ সম্ভাৱনা সঠিকভাৱে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰাটো কঠিন।
অ’পিআইএছৰ ৰাসায়নিক বজাৰ চোৰাংচোৱা বিভাগ ডাউ জ’নছ এণ্ড কোম্পানীয়ে চলিত বৰ্ষৰ ৯-১১ অক্টোবৰলৈ মাল্টাত ১৭ সংখ্যক বাৰ্ষিক ছ’ডা এছ গ্ল’বেল কনফাৰেন্স আয়োজন কৰিব। বাৰ্ষিক সভাখনৰ বিষয়বস্তু হৈছে “The Soda Ash Paradox”।
গ্ল’বেল ছ’ডা এছ সন্মিলনে (বাওঁফালে চাওক) সকলো বজাৰ খণ্ডৰ বিশ্বব্যাপী বিশেষজ্ঞ আৰু উদ্যোগৰ নেতাসকলক একত্ৰিত কৰি চ’ডা এছ উদ্যোগ আৰু আনুষংগিক উদ্যোগসমূহৰ বাবে বিশেষজ্ঞৰ পূৰ্বাভাস শুনিব, বজাৰৰ গতিশীলতা, প্ৰত্যাহ্বান আৰু সুযোগসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিব, আৰু চীনৰ বজাৰে বিশ্বত কেনে প্ৰভাৱ পেলাবকে ধৰি পৰিৱৰ্তিত বিশ্বব্যাপী বজাৰৰ ধাৰাসমূহৰ প্ৰভাৱ অন্বেষণ কৰিব।
গ্লাছ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ পাঠকে GLASS10 ক’ড ব্যৱহাৰ কৰি কনফাৰেন্সৰ টিকটত ১০% ৰেহাই লাভ কৰিব পাৰিব।
জেছ গ্লাছ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ উপ সম্পাদক। ২০১৭ চনৰ পৰা সৃষ্টিশীল আৰু পেছাদাৰী লেখাৰ অধ্যয়ন কৰি ২০২০ চনত ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰা ছানীয়ে কোৱাৰ্টজ বিজনেছ মিডিয়াত যোগদান কৰাৰ পূৰ্বে জেছে বিভিন্ন কোম্পানী আৰু প্ৰকাশনৰ বাবে ফ্ৰীলান্স ৰাইটাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।