ইয়াত দেখুওৱাৰ দৰে চিমেণ্ট কাৰখানাসমূহ জলবায়ু উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ এক প্ৰধান উৎস। কিন্তু এই প্ৰদূষকবোৰৰ কিছুমানক নতুন প্ৰকাৰৰ ইন্ধনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। এই নিমখ দশক দশক বা তাতোকৈ বেছি দিন নিৰাপদে সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনক লেহেমীয়া কৰিব পৰা, ইয়াৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰিব পৰা বা দ্ৰুতগতিত পৰিৱৰ্তিত পৃথিৱীৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাত সম্প্ৰদায়সমূহক সহায় কৰিব পৰা নতুন প্ৰযুক্তি আৰু কাৰ্য্যসমূহৰ ওপৰত চকু ৰখা ধাৰাবাহিকখনৰ আন এটা কাহিনী।
সাধাৰণ সেউজ গৃহ গেছ কাৰ্বন ডাই অক্সাইড (CO2) নিৰ্গত কৰা কাৰ্য্যকলাপে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল উষ্ণ কৰাত অৰিহণা যোগায়। বতাহৰ পৰা CO2 উলিয়াই জমা কৰাৰ ধাৰণাটো নতুন নহয়। কিন্তু বিশেষকৈ মানুহৰ সামৰ্থ্য থাকিলে কৰাটো কঠিন। এটা নতুন ব্যৱস্থাই CO2 প্ৰদূষণৰ সমস্যাটো অলপ বেলেগ ধৰণেৰে সমাধান কৰে। ই জলবায়ু উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰা গেছক ৰাসায়নিকভাৱে ইন্ধনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।
১৫ নৱেম্বৰত কেম্ব্ৰিজৰ মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি (এম আই টি)ৰ গৱেষকসকলে চেল ৰিপ’ৰ্টছ ফিজিকেল চাইন্স নামৰ আলোচনীখনত তেওঁলোকৰ যুগান্তকাৰী ফলাফল প্ৰকাশ কৰে।
তেওঁলোকৰ নতুন ব্যৱস্থাটো দুটা ভাগত বিভক্ত। প্ৰথম অংশত বায়ুৰ পৰা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডক ফৰ্মেট নামৰ অণুলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি ইন্ধন উৎপাদন কৰা হয়। কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ দৰে ফৰ্মেটতো এটা কাৰ্বন পৰমাণু আৰু দুটা অক্সিজেন পৰমাণুৰ লগতে এটা হাইড্ৰজেন পৰমাণু থাকে। ফৰ্মেটত আন কেইবাটাও উপাদানও থাকে। নতুন অধ্যয়নত ছডিয়াম বা পটাছিয়ামৰ পৰা আহৰণ কৰা ফৰ্মেট নিমখ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
বেছিভাগ ইন্ধন কোষ হাইড্ৰজেনৰ দ্বাৰা চলি থাকে, যিটো জ্বলনশীল গেছ যিটো পৰিবহণৰ বাবে পাইপলাইন আৰু চাপযুক্ত টেংকৰ প্ৰয়োজন হয়। অৱশ্যে ইন্ধন কোষবোৰ ফৰ্মেটেৰেও চলিব পাৰে। নতুন ব্যৱস্থাটোৰ বিকাশৰ নেতৃত্ব দিয়া পদাৰ্থ বিজ্ঞানী লি জুৱে কয় যে ফৰ্মেটত হাইড্ৰজেনৰ সৈতে তুলনাযোগ্য শক্তিৰ পৰিমাণ আছে। হাইড্ৰজেনতকৈ ফৰ্মেটৰ কিছু সুবিধা আছে বুলি লি জুৱে লক্ষ্য কৰে। ই অধিক নিৰাপদ আৰু ইয়াক উচ্চ চাপত সংৰক্ষণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।
এম আই টিৰ গৱেষকসকলে ফৰ্মেট পৰীক্ষা কৰিবলৈ এটা ইন্ধন কোষ সৃষ্টি কৰিছিল, যিটো তেওঁলোকে কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ পৰা উৎপাদন কৰে। প্ৰথমে নিমখখিনি পানীৰ লগত মিহলাই দিলে। তাৰ পিছত মিশ্ৰণটো এটা ইন্ধন কোষত ভৰাই দিয়া হৈছিল। ইন্ধন কোষৰ ভিতৰত ফৰ্মেটে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াত ইলেক্ট্ৰন মুক্ত কৰিছিল। এই ইলেক্ট্ৰনবোৰ ইন্ধন কোষৰ ঋণাত্মক ইলেক্ট্ৰ’ডৰ পৰা ধনাত্মক ইলেক্ট্ৰ’ডলৈ বৈ গৈ এটা বৈদ্যুতিক বৰ্তনী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। এই প্ৰবাহিত ইলেক্ট্ৰনবোৰ—এটা বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ—পৰীক্ষাৰ সময়ত ২০০ ঘণ্টা ধৰি উপস্থিত আছিল।
এম আই টিত লিৰ সৈতে কাম কৰা সামগ্ৰী বিজ্ঞানী জেন জাঙে আশাবাদী যে তেওঁৰ দলটোৱে এটা দশকৰ ভিতৰত নতুন প্ৰযুক্তিটোক স্কেল কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব।
এম আই টিৰ গৱেষণা দলটোৱে কাৰ্বন ডাই অক্সাইডক ইন্ধন উৎপাদনৰ মূল উপাদানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ ৰাসায়নিক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰথমে তেওঁলোকে ইয়াক অতি ক্ষাৰকীয় দ্ৰৱৰ সংস্পৰ্শলৈ আনে। তেওঁলোকে ছডিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড (NaOH) বাছি লৈছিল, যাক সাধাৰণতে লাই বুলি জনা যায়। ইয়াৰ ফলত ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ সূচনা হয় যিয়ে ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট (NaHCO3) উৎপন্ন কৰে, যাক বেকিং চোডা বুলি বেছিকৈ জনা যায়।
তাৰ পিছত পাৱাৰ অন কৰিলে। বৈদ্যুতিক প্ৰবাহৰ ফলত এক নতুন ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ সূচনা হয় যিয়ে বেকিং ছ’ডাৰ অণুৰ প্ৰতিটো অক্সিজেন পৰমাণু বিভাজিত কৰি ছডিয়াম ফৰ্মেট (NaCHO2) এৰি দিয়ে। তেওঁলোকৰ ব্যৱস্থাই CO2 ত থকা প্ৰায় সকলো কাৰ্বনক — ৯৬ শতাংশতকৈ অধিক — এই নিমখলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।
অক্সিজেন আঁতৰাবলৈ প্ৰয়োজনীয় শক্তি ফৰ্মেটৰ ৰাসায়নিক বান্ধনীত জমা হৈ থাকে। অধ্যাপক লিয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ফৰ্মেটে সম্ভাৱ্য শক্তি হেৰুৱাই দশক দশক ধৰি এই শক্তি জমা কৰিব পাৰে। ইয়াৰ পিছত ই ইন্ধন কোষৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গ’লে বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰে। যদিহে ফৰ্মেট উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা বিদ্যুৎ সৌৰ, বতাহ বা জলবিদ্যুৎ শক্তিৰ পৰা আহে তেন্তে ইন্ধন কোষৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিদ্যুৎ পৰিষ্কাৰ শক্তিৰ উৎস হ’ব।
নতুন প্ৰযুক্তিটোক বৃদ্ধি কৰিবলৈ লীয়ে কয় যে, “আমি লাইৰ চহকী ভূতাত্ত্বিক সম্পদ বিচাৰি উলিয়াব লাগিব।” তেওঁ ক্ষাৰক বেছাল্ট (AL-kuh-lye buh-SALT) নামৰ এবিধ শিলৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। পানীৰ লগত মিহলি হ’লে এই শিলবোৰ লাইলৈ পৰিণত হয়।
ফাৰ্জান কাজেমিফাৰ কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছান জোছ ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ অভিযন্তা। তেওঁৰ গৱেষণাত মাটিৰ তলৰ নিমখ গঠনত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। বতাহৰ পৰা কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আঁতৰোৱাটো সদায় কঠিন আৰু সেয়েহে ব্যয়বহুল বুলি তেওঁ কয়। গতিকে CO2 ক ফৰ্মেটৰ দৰে ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীলৈ ৰূপান্তৰ কৰাটো লাভজনক। সামগ্ৰীৰ খৰচে উৎপাদনৰ খৰচ ক্ষতিপূৰণ কৰিব পাৰে।
বতাহৰ পৰা কাৰ্বন ডাই অক্সাইড ধৰি ৰখাৰ ওপৰত বহু গৱেষণা কৰা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে লেহাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিজ্ঞানীৰ এটা দলে শেহতীয়াকৈ বতাহৰ পৰা কাৰ্বন ডাই অক্সাইড ফিল্টাৰ কৰি বেকিং ছ’ডালৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ আন এটা পদ্ধতিৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে। আন আন গৱেষণা গোটসমূহে বিশেষ শিলত CO2 জমা কৰি ৰাখিছে, ইয়াক কঠিন কাৰ্বনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি তাৰ পিছত ইথানল, এলক’হল ইন্ধনলৈ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰিব পাৰি। এই প্ৰকল্পসমূহৰ অধিকাংশই ক্ষুদ্ৰ পৰিসৰৰ আৰু বতাহত কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ উচ্চ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰাত এতিয়াও বিশেষ প্ৰভাৱ পৰা নাই।
এই ছবিখনত কাৰ্বন ডাই অক্সাইডেৰে চলি থকা এটা ঘৰ দেখুওৱা হৈছে। ইয়াত দেখুওৱা যন্ত্ৰটোৱে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড (ৰঙা আৰু বগা বুদবুদত থকা অণু)ক ফৰ্মেট (নীলা, ৰঙা, বগা আৰু ক’লা বুদবুদ) নামৰ নিমখলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। ইয়াৰ পিছত এই নিমখ এটা ইন্ধন কোষত ব্যৱহাৰ কৰি বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পাৰি।
কাজেমিফাৰে কয় যে আমাৰ সৰ্বোত্তম বিকল্প হ’ল “প্ৰথমে সেউজ গৃহ গেছৰ নিৰ্গমন কমাব লাগে।” তেনে কৰাৰ এটা উপায় হ’ল জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ঠাইত বতাহ বা সৌৰশক্তিৰ দৰে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰা। এইটো এটা পৰিৱৰ্তনৰ অংশ যিটোক বিজ্ঞানীসকলে “ডিকাৰ্বনাইজেচন” বুলি কয়। কিন্তু তেওঁ লগতে কয় যে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন বন্ধ কৰিবলৈ বহুমুখী পন্থাৰ প্ৰয়োজন হ’ব। ডিকাৰ্বনাইজ কৰাটো কঠিন অঞ্চলত কাৰ্বন ধৰি ৰাখিবলৈ এই নতুন প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োজন বুলিও তেওঁ কয়। ষ্টীল মিল আৰু চিমেণ্ট কাৰখানা লওক, দুটা উদাহৰণ ল’ব পাৰি।
এম আই টিৰ দলটোৱে সৌৰ আৰু বতাহৰ শক্তিৰ সৈতে তেওঁলোকৰ নতুন প্ৰযুক্তিৰ সংমিশ্ৰণতো সুবিধা দেখিছে। পৰম্পৰাগত বেটাৰীসমূহ এটা সময়ত কেইবা সপ্তাহ ধৰি শক্তি জমা কৰিব পৰাকৈ ডিজাইন কৰা হয়। গ্ৰীষ্মকালীন সূৰ্যৰ পোহৰ শীতকালত বা তাতকৈ বেছি সময় সংৰক্ষণ কৰিবলৈ বেলেগ পদ্ধতিৰ প্ৰয়োজন হয়। “ফৰ্মেট ইন্ধনৰ সৈতে,” লীয়ে কয়, আপুনি আৰু আনকি ঋতুভিত্তিক সংৰক্ষণতো সীমাবদ্ধ নহয়। “প্ৰজন্মৰ হ’ব পাৰে।”
ই হয়তো সোণৰ দৰে জিলিকি নাথাকিবও পাৰে, কিন্তু “মই মোৰ পুত্ৰ-কন্যাসকলৰ বাবে ২০০ টন... ফৰ্মেট এৰি দিব পাৰো,” লীয়ে কয়, “উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে।”
ক্ষাৰকীয়: দ্ৰৱত হাইড্ৰ’ক্সাইড আয়ন (OH-) গঠন কৰা ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ বৰ্ণনা কৰা বিশেষণ। এই দ্ৰৱবোৰক ক্ষাৰকীয় (এচিডিকৰ বিপৰীতে) বুলিও কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ পি এইচ ৭তকৈ অধিক।
জলধাৰা: মাটিৰ তলৰ পানীৰ জলাশয় ধৰি ৰাখিব পৰা শিলৰ গঠন। এই শব্দটো ভূগৰ্ভস্থ অৱবাহিকাৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য।
বেছাল্ট: ক’লা আগ্নেয়গিৰিৰ শিল যিটো সাধাৰণতে অতি ঘন (যদিহে আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণে ইয়াত গেছৰ ডাঙৰ পকেট নাৰাখে)।
বন্ধন: (ৰসায়ন বিজ্ঞানত) অণুৰ পৰমাণু (বা পৰমাণুৰ গোট)ৰ মাজত অৰ্ধস্থায়ী সংযোগ। ই অংশগ্ৰহণকাৰী পৰমাণুবোৰৰ মাজত আকৰ্ষণ বলৰ দ্বাৰা গঠিত। এবাৰ বন্ধন গঠন হ’লে পৰমাণুবোৰে একক হিচাপে কাম কৰে। গঠনকাৰী পৰমাণুবোৰ পৃথক কৰিবলৈ হ’লে অণুবোৰলৈ তাপ বা অন্যান্য বিকিৰণৰ ৰূপত শক্তি যোগান ধৰিব লাগিব।
কাৰ্বন: পৃথিৱীৰ সকলো জীৱৰ ভৌতিক ভিত্তি হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এবিধ ৰাসায়নিক মৌল। কাৰ্বন গ্ৰেফাইট আৰু হীৰা ৰূপত মুক্তভাৱে বিদ্যমান। কয়লা, চূণশিল আৰু পেট্ৰলিয়ামৰ ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান আৰু ই ৰাসায়নিকভাৱে স্ব-সংলগ্ন হৈ ৰাসায়নিক, জৈৱিক আৰু বাণিজ্যিক মূল্যৰ বিভিন্ন ধৰণৰ অণু গঠন কৰিবলৈ সক্ষম। (জলবায়ু গৱেষণাত) কাৰ্বন শব্দটো কেতিয়াবা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ সৈতে প্ৰায় বিনিময় কৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে কোনো কাৰ্য্য, সামগ্ৰী, নীতি বা প্ৰক্ৰিয়াই বায়ুমণ্ডলৰ দীৰ্ঘম্যাদী উষ্ণতাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পৰা সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱক বুজায়।
কাৰ্বন ডাই অক্সাইড: (বা CO2) হৈছে সকলো প্ৰাণীয়ে উশাহ লোৱা অক্সিজেনে খোৱা কাৰ্বন সমৃদ্ধ খাদ্যৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰিলে উৎপন্ন হোৱা ৰংহীন, গন্ধহীন গেছ। তেল বা প্ৰাকৃতিক গেছ আদি জীৱাশ্ম ইন্ধনকে ধৰি জৈৱিক পদাৰ্থ জ্বলাই দিলেও কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নিৰ্গত হয়। কাৰ্বন ডাই অক্সাইড হৈছে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত তাপ আৱদ্ধ কৰি ৰখা সেউজ গৃহ গেছ। উদ্ভিদে সালোক সংশ্লেষণৰ জৰিয়তে কাৰ্বন ডাই অক্সাইডক অক্সিজেনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আৰু এই প্ৰক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰে।
চিমেণ্ট: দুটা বস্তু একেলগে ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা বাইণ্ডাৰ, যাৰ ফলত ই কঠিন হৈ কঠিন হৈ পৰে, বা দুটা সামগ্ৰী একেলগে ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ডাঠ আঠা। (নিৰ্মাণ) বালি বা গুড়ি কৰা শিল একেলগে বান্ধি কংক্ৰিট গঠন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা মিহিকৈ পিহি লোৱা সামগ্ৰী। সাধাৰণতে চিমেণ্ট গুড়ি হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়। কিন্তু এবাৰ তিতিলে বোকাময় গোন্ধলৈ পৰিণত হয় আৰু শুকাই গ’লে কঠিন হৈ পৰে।
ৰাসায়নিক : দুটা বা তাতকৈ অধিক পৰমাণুৰ সংযুক্ত (বন্ধন) এটা নিৰ্দিষ্ট অনুপাত আৰু গঠনত গঠিত পদাৰ্থ। উদাহৰণস্বৰূপে, পানী হৈছে এটা অক্সিজেন পৰমাণুৰ লগত সংযুক্ত দুটা হাইড্ৰজেন পৰমাণুৰে গঠিত ৰাসায়নিক পদাৰ্থ। ইয়াৰ ৰাসায়নিক সূত্ৰ হ’ল H2O। বিভিন্ন যৌগৰ মাজত বিভিন্ন বিক্ৰিয়াৰ ফলত হোৱা কোনো পদাৰ্থৰ ধৰ্ম বৰ্ণনা কৰিবলৈও “ৰাসায়নিক” বিশেষণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
ৰাসায়নিক বন্ধন: পৰমাণুৰ মাজত আকৰ্ষণ বল যিটো যথেষ্ট শক্তিশালী হয় যাৰ ফলত বন্ধনযুক্ত মৌলবোৰে একক হিচাপে কাম কৰিব পাৰে। কিছুমান আকৰ্ষণ দুৰ্বল, আন কিছুমান প্ৰবল। সকলো বন্ধনে ইলেক্ট্ৰন ভাগ কৰি (বা ভাগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি) পৰমাণুক সংযোগ কৰা যেন লাগে।
ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া: কোনো পদাৰ্থৰ ভৌতিক ৰূপৰ পৰিৱৰ্তন (যেনে কঠিনৰ পৰা গেছলৈ) পৰিৱৰ্তে অণু বা গঠনৰ পুনৰ্বিন্যাস কৰা প্ৰক্ৰিয়া।
ৰসায়ন: পদাৰ্থৰ গঠন, গঠন, ধৰ্ম আৰু পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা বিজ্ঞানৰ শাখা। এই জ্ঞান বিজ্ঞানীসকলে অচিনাকি পদাৰ্থ অধ্যয়ন কৰিবলৈ, উপযোগী পদাৰ্থৰ বৃহৎ পৰিমাণে পুনৰুত্পাদন কৰিবলৈ বা নতুন উপযোগী পদাৰ্থৰ ডিজাইন আৰু সৃষ্টি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে। (ৰাসায়নিক যৌগসমূহৰ) ৰসায়ন বিজ্ঞানে যৌগ এটাৰ সূত্ৰ, ইয়াক প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি বা ইয়াৰ কিছুমান ধৰ্মকো বুজায়। এই ক্ষেত্ৰত কাম কৰা মানুহক ৰসায়নবিদ বুলি কোৱা হয়। (সমাজ বিজ্ঞানত) মানুহৰ সহযোগিতা, মিলাপ্ৰীতি আৰু ইজনে সিজনৰ সংগ উপভোগ কৰাৰ ক্ষমতা।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তন: পৃথিৱীৰ জলবায়ুৰ এক উল্লেখযোগ্য, দীৰ্ঘম্যাদী পৰিৱৰ্তন। জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱা আৰু বনাঞ্চল পৰিষ্কাৰ কৰাকে ধৰি মানুহৰ কাম-কাজৰ ফলত প্ৰাকৃতিকভাৱে বা মানুহৰ কামৰ ফলত এনে হ’ব পাৰে।
ডিকাৰ্বনাইজেচন: বায়ুমণ্ডললৈ কাৰ্বন ভিত্তিক সেউজ গৃহ গেছ যেনে কাৰ্বন ডাই অক্সাইড আৰু মিথেন নিৰ্গত কৰা প্ৰদূষণকাৰী প্ৰযুক্তি, কাৰ্য্যকলাপ আৰু শক্তিৰ উৎসৰ পৰা ইচ্ছাকৃতভাৱে পৰিৱৰ্তনক বুজায়। লক্ষ্য হৈছে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনত অৰিহণা যোগোৱা কাৰ্বন গেছৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰা।
বিদ্যুৎ: সাধাৰণতে ইলেক্ট্ৰন নামৰ ঋণাত্মক আধানযুক্ত কণিকাৰ গতিৰ ফলত হোৱা বৈদ্যুতিক আধানৰ প্ৰবাহ।
ইলেক্ট্ৰন: ঋণাত্মক আধানযুক্ত কণা যিয়ে সাধাৰণতে পৰমাণুৰ বাহিৰৰ অঞ্চলটোক প্ৰদক্ষিণ কৰে; ই কঠিন পদাৰ্থত বিদ্যুতৰ বাহকও।
অভিযন্তা : বিজ্ঞান আৰু গণিত ব্যৱহাৰ কৰি সমস্যা সমাধান কৰা কোনোবা। ক্ৰিয়া হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিলে অভিযন্তা শব্দটোৱে কোনো সমস্যা বা পূৰণ নোহোৱা প্ৰয়োজন সমাধানৰ বাবে কোনো যন্ত্ৰ, সামগ্ৰী বা প্ৰক্ৰিয়াৰ ডিজাইন কৰাটো বুজায়।
ইথানল: এটা এলকহল, যাক ইথাইল এলকহল বুলিও কোৱা হয়, যিটো বিয়েৰ, ৱাইন, স্পিৰিট আদি মদ্যপানৰ ভিত্তি। ইয়াক দ্রাৱক আৰু ইন্ধন হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয় (উদাহৰণস্বৰূপে, প্ৰায়ে গেছলিনৰ সৈতে মিহলি কৰা)।
ফিল্টাৰ: (স.) এনেকুৱা বস্তু যিয়ে কিছুমান সামগ্ৰীৰ আকাৰ বা অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পাৰ হ’ব পাৰে আৰু আন কিছুমান পাৰ হ’ব পাৰে। (v.) আকাৰ, ঘনত্ব, আধান আদি ধৰ্মৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কিছুমান পদাৰ্থ নিৰ্বাচন কৰা প্ৰক্ৰিয়া (পদাৰ্থ বিজ্ঞানত) কোনো পদাৰ্থৰ পৰ্দা, প্লেট বা স্তৰ যিয়ে পোহৰ বা অন্যান্য বিকিৰণ শোষণ কৰে বা নিৰ্বাচিতভাৱে ইয়াৰ কিছুমান উপাদান পাৰ হোৱাত বাধা দিয়ে।
ফৰ্মেট: ফেটি এচিডৰ অক্সিডাইজড ৰূপ ফৰ্মিক এচিডৰ লৱণ বা এষ্টাৰৰ বাবে এটা সাধাৰণ শব্দ। (এষ্টাৰ হৈছে কিছুমান এচিডৰ হাইড্ৰজেন পৰমাণুৰ ঠাইত কিছুমান বিশেষ ধৰণৰ জৈৱিক গোটৰ দ্বাৰা গঠিত কাৰ্বন ভিত্তিক যৌগ। বহুতো চৰ্বি আৰু আৱশ্যকীয় তেল হৈছে ফেটি এচিডৰ প্ৰাকৃতিকভাৱে পোৱা এষ্টাৰ।)
জীৱাশ্ম ইন্ধন: বেক্টেৰিয়া, উদ্ভিদ বা প্ৰাণীৰ ক্ষয়িষ্ণু অৱশিষ্টৰ পৰা পৃথিৱীৰ ভিতৰত লাখ লাখ বছৰৰ ভিতৰত গঠন হোৱা যিকোনো ইন্ধন, যেনে কয়লা, পেট্ৰলিয়াম (খাৰুৱা তেল) বা প্ৰাকৃতিক গেছ।
ইন্ধন: নিয়ন্ত্ৰিত ৰাসায়নিক বা পাৰমাণৱিক বিক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে শক্তি নিৰ্গত কৰা যিকোনো পদাৰ্থ। জীৱাশ্ম ইন্ধন (কয়লা, প্ৰাকৃতিক গেছ আৰু তেল) হৈছে সাধাৰণ ইন্ধন যিয়ে গৰম কৰিলে (সাধাৰণতে দহনৰ বিন্দুলৈকে) ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে শক্তি মুক্ত কৰে।
Fuel cell: ৰাসায়নিক শক্তিক বৈদ্যুতিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা যন্ত্ৰ। আটাইতকৈ সাধাৰণ ইন্ধন হ’ল হাইড্ৰ’জেন, যাৰ একমাত্ৰ উপ-উৎপাদন হ’ল জলীয় বাষ্প।
ভূতত্ত্ব: পৃথিৱীৰ ভৌতিক গঠন, ইয়াৰ পদাৰ্থ, ইতিহাস আৰু ইয়াৰ ওপৰত ঘটা প্ৰক্ৰিয়াৰ লগত জড়িত সকলো কথা বৰ্ণনা কৰা বিশেষণ। এই ক্ষেত্ৰত কাম কৰা মানুহক ভূতত্ত্ববিদ বুলি কোৱা হয়।
গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি: সেউজ গৃহ প্ৰভাৱৰ বাবে পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ সামগ্ৰিক উষ্ণতা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি। বতাহত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, ক্ল’ৰ’ফ্ল’ৰ’কাৰ্বন, আৰু অন্যান্য গেছৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত এই প্ৰভাৱ পৰে, যাৰ বহুতো মানুহৰ কাৰ্য্যকলাপৰ পৰা নিৰ্গত হয়।
হাইড্ৰজেন: বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ আটাইতকৈ লঘু মৌল। গেছ হিচাপে ই ৰংহীন, গন্ধহীন আৰু অত্যন্ত জ্বলনশীল। ই বহুতো ইন্ধন, চৰ্বি আৰু জীৱিত কলা গঠন কৰা ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ এটা উপাদান। ইয়াত এটা প্ৰ’টন (নিউক্লিয়াছ) আৰু ইয়াক প্ৰদক্ষিণ কৰা এটা ইলেক্ট্ৰন থাকে।
উদ্ভাৱন: (v. উদ্ভাৱন কৰা; adj. উদ্ভাৱন কৰা) কোনো বৰ্তমানৰ ধাৰণা, প্ৰক্ৰিয়া বা পণ্যক নতুন, স্মাৰ্ট, অধিক কাৰ্যক্ষম বা অধিক উপযোগী কৰিবলৈ সামঞ্জস্য বা উন্নতি কৰা।
লাই: ছডিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড (NaOH) দ্ৰৱৰ সাধাৰণ নাম। লাই প্ৰায়ে উদ্ভিদজাত তেল বা পশুৰ চৰ্বি আৰু অন্যান্য উপাদানৰ সৈতে মিহলাই বাৰ চাবোন তৈয়াৰ কৰা হয়।
পদাৰ্থ বিজ্ঞানী: পদাৰ্থৰ পাৰমাণৱিক আৰু আণৱিক গঠন আৰু ইয়াৰ সামগ্ৰিক ধৰ্মৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অধ্যয়ন কৰা এজন গৱেষক। পদাৰ্থ বিজ্ঞানীসকলে নতুন সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে বা বৰ্তমানৰ সামগ্ৰী বিশ্লেষণ কৰিব পাৰে। কোনো পদাৰ্থৰ সামগ্ৰিক ধৰ্ম যেনে ঘনত্ব, শক্তি আৰু গলনাংক বিশ্লেষণ কৰিলে অভিযন্তা আৰু অন্যান্য গৱেষকসকলক নতুন প্ৰয়োগৰ বাবে উত্তম পদাৰ্থ নিৰ্বাচন কৰাত সহায় কৰিব পাৰি।
অণু: বৈদ্যুতিকভাৱে নিৰপেক্ষ পৰমাণুৰ এটা গোট যিয়ে কোনো ৰাসায়নিক যৌগক সম্ভৱপৰ আটাইতকৈ কম পৰিমাণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। অণুবোৰ এটা প্ৰকাৰৰ পৰমাণু বা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পৰমাণুৰে গঠিত হ’ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ুত থকা অক্সিজেন দুটা অক্সিজেন পৰমাণু (O2)ৰে গঠিত, আৰু পানী দুটা হাইড্ৰজেন পৰমাণু আৰু এটা অক্সিজেন পৰমাণু (H2O)ৰে গঠিত।
প্ৰদূষক: কোনো বস্তু, যেনে বায়ু, পানী, মানুহ বা খাদ্য দূষিত কৰা পদাৰ্থ। কিছুমান প্ৰদূষক ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, যেনে কীটনাশক। আন প্ৰদূষকসমূহ হ’ব পাৰে বিকিৰণ, য’ত অত্যধিক তাপ বা পোহৰো অন্তৰ্ভুক্ত। আনকি অপতৃণ আৰু অন্যান্য আক্ৰমণাত্মক প্ৰজাতিকো জৈৱ-ফৌলিঙৰ এক প্ৰকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি।
Potent: অতি শক্তিশালী বা শক্তিশালী বস্তু (যেনে বীজাণু, বিষ, ঔষধ বা এচিড)ক বুজায় বিশেষণ।
নবীকৰণযোগ্য: অনিৰ্দিষ্টকাললৈ সলনি কৰিব পৰা সম্পদ (যেনে পানী, সেউজীয়া উদ্ভিদ, সূৰ্য্যৰ পোহৰ, বতাহ)ক বুজায় বিশেষণ। ইয়াৰ বিপৰীতে অনবীকৰণযোগ্য সম্পদ, যাৰ যোগান সীমিত আৰু ফলপ্ৰসূভাৱে ক্ষয় হ’ব পাৰে। অনবীকৰণযোগ্য সম্পদৰ ভিতৰত তেল (আৰু অন্যান্য জীৱাশ্ম ইন্ধন) বা তুলনামূলকভাৱে বিৰল মৌল আৰু খনিজ পদাৰ্থ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।