আমাৰ চাৰিওফালে সকলো সময়তে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া ঘটি থাকে—ভাবিলে স্পষ্ট, কিন্তু গাড়ী আৰম্ভ কৰিলে, কণী উতলালে বা লনত সাৰ দিলে আমাৰ মাজৰ কিমানজনে সেইটো কৰে?
ৰাসায়নিক অনুঘটক বিশেষজ্ঞ ৰিচাৰ্ড কঙে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ বিষয়ে চিন্তা কৰি আহিছে। তেওঁ কোৱাৰ দৰে “পেছাদাৰী টিউনাৰ” হিচাপে তেওঁৰ কামত তেওঁ কেৱল নিজাববীয়াকৈ উদ্ভৱ হোৱা সঁহাৰিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নহয়, নতুন সঁহাৰি চিনাক্ত কৰাৰ প্ৰতিও আগ্ৰহী।
কলেজ অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সৰ ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু ৰাসায়নিক জীৱবিজ্ঞানৰ ক্লাৰ্মান ফেলো হিচাপে কঙে এনে অনুঘটক বিকশিত কৰাৰ কাম কৰে যিয়ে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াক আকাংক্ষিত ফলাফললৈ ঠেলি দিয়ে, নিৰাপদ আৰু আনকি মূল্য সংযোজিত সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰে, য’ত ব্যক্তিৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব পৰা সামগ্ৰীও অন্তৰ্ভুক্ত। স্বাস্থ্য। বুধবাৰ।
গাড়ীয়ে জীৱাশ্ম ইন্ধন জ্বলোৱাৰ সময়ত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নিৰ্গত হোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰি কঙে কয় যে, “যথেষ্ট পৰিমাণৰ ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া অসহায় সংঘটিত হয়। “কিন্তু অধিক জটিল আৰু জটিল ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে নহয়। ইয়াতেই ৰাসায়নিক অনুঘটকৰ কাম আহে।”
কং আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে তেওঁলোকে হ’ব বিচৰা বিক্ৰিয়াসমূহ নিৰ্দেশিত কৰিবলৈ অনুঘটক প্ৰস্তুত কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, সঠিক অনুঘটক বাছি লৈ আৰু বিক্ৰিয়াৰ অৱস্থাৰ সৈতে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইডক ফৰ্মিক এচিড, মিথানল বা ফৰ্মেলডিহাইডলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি।
ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু ৰাসায়নিক জীৱবিজ্ঞানৰ (এ এণ্ড এছ) অধ্যাপক তথা কংৰ মডাৰেটৰ কাইল লেংকেষ্টাৰৰ মতে, কংৰ এই পদ্ধতি লেংকেষ্টাৰৰ লেবৰ “আৱিষ্কাৰ-চালিত” পদ্ধতিৰ সৈতে ভালদৰে মিলি যায়। লেংকেষ্টাৰে কয়, ‘ৰিচাৰ্ডৰ ৰসায়ন বিজ্ঞান উন্নত কৰিবলৈ টিন ব্যৱহাৰ কৰাৰ ধাৰণা আছিল, যিটো মোৰ চিত্ৰনাট্যত কেতিয়াও নাছিল। “তেওঁৰ এটা অনুঘটক আছে যিয়ে নিৰ্বাচিতভাৱে প্ৰেছত বহুত চৰ্চিত কাৰ্বন ডাই অক্সাইডক অধিক মূল্যৱান কিবা এটালৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰে।”
কং আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে শেহতীয়াকৈ এনে এটা ব্যৱস্থা আৱিষ্কাৰ কৰিছে যিয়ে কিছুমান বিশেষ পৰিস্থিতিত কাৰ্বন ডাই অক্সাইডক ফৰ্মিক এচিডলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰে।
কঙে কয়, “যদিও আমি এতিয়াও সঁহাৰিৰ ক্ষেত্ৰত অত্যাধুনিক নহয়, আমাৰ ব্যৱস্থাটো অতি স্বনিৰ্বাচিত।” "এইদৰে আমি অধিক গভীৰভাৱে বুজিবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰো যে কিছুমান অনুঘটক আনতকৈ কিয় বেছি দ্ৰুত কাম কৰে, কিছুমান অনুঘটক কিয় সহজাতভাৱে ভাল। আমি অনুঘটকৰ প্ৰাচলসমূহ টুইক কৰিব পাৰো আৰু এইবোৰ বস্তুৱে কিহৰ বাবে দ্ৰুত কাম কৰে সেয়া বুজিবলৈ চেষ্টা কৰিব পাৰো, কাৰণ ইহঁতে যিমানেই দ্ৰুত কাম কৰে সিমানেই ভাল কাম কৰে, সিমানেই আপুনি অণু সৃষ্টি কৰিব পাৰে।"
ক্লাৰমেন ফেলো হিচাপে কঙে পৰিৱেশৰ পৰা নাইট্ৰেট, যিটো সাধাৰণ সাৰ জলপথত বিষাক্তভাৱে সোমাই যায়, আঁতৰাই অধিক নিৰাপদ পদাৰ্থলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবেও কাম কৰি আছে বুলি তেওঁ কয়।
কঙে পৃথিৱীত পোৱা ধাতু যেনে এলুমিনিয়াম আৰু টিনক অনুঘটক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিছিল। এই ধাতুসমূহ সস্তীয়া, বিষাক্ত নহয় আৰু পৃথিৱীৰ খোলাত প্ৰচুৰ পৰিমাণে থাকে, গতিকে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিলে বহনক্ষমতাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি নহ’ব বুলিও তেওঁ কয়।
কঙে কয়, ‘আমি দুটা ধাতুই ইটোৱে সিটোৰ লগত ক্ৰিয়া কৰি অনুঘটক কেনেকৈ তৈয়াৰ কৰিব পাৰি তাৰ ওপৰতো কাম কৰি আছো। “এটা কাঠামোত দুটা ধাতু ব্যৱহাৰ কৰি আমি দ্বিধাতু ব্যৱস্থাৰ পৰা কি কি বিক্ৰিয়া আৰু আকৰ্ষণীয় ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়া পাব পাৰো?”
বনাঞ্চলসমূহেই হৈছে এই ধাতুসমূহ ধৰি ৰখা ৰাসায়নিক পৰিৱেশ – এই ধাতুসমূহৰ নিজৰ কাম কৰিবলৈ সম্ভাৱনা মুকলি কৰাৰ বাবে এইবোৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, ঠিক যেনেকৈ সঠিক বতৰৰ বাবে উপযুক্ত কাপোৰৰ প্ৰয়োজন হয়, কঙে কয়।
যোৱা ৭০ বছৰ ধৰি ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিবলৈ এটা ধাতু কেন্দ্ৰ ব্যৱহাৰ কৰাটোৱেই মানদণ্ড আছিল যদিও যোৱা দশকমানৰ পৰা এই ক্ষেত্ৰৰ ৰসায়নবিদসকলে ৰাসায়নিকভাৱে বা ওচৰৰ পৰা দুটা ধাতুৰ সংযোগৰ অনুসন্ধান আৰম্ভ কৰিছে। প্ৰথমে কঙে কয়, “ই আপোনাক অধিক স্বাধীনতাৰ ডিগ্ৰী দিয়ে।”
এই দ্বিধাতু অনুঘটকসমূহে ৰসায়নবিদসকলক ধাতু অনুঘটকসমূহৰ শক্তি আৰু দুৰ্বলতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি একত্ৰিত কৰাৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰে বুলি কঙে কয়। উদাহৰণস্বৰূপে, যিটো ধাতুৰ কেন্দ্ৰই ছাবষ্ট্ৰেটৰ সৈতে বেয়াকৈ বান্ধ খায় কিন্তু বান্ধোন ভালদৰে ভাঙি পেলায়, সেইটোৱে আন এটা ধাতুৰ কেন্দ্ৰৰ সৈতে কাম কৰিব পাৰে যিয়ে বান্ধোন বেয়াকৈ ভাঙে কিন্তু ছাবষ্ট্ৰেটৰ সৈতে ভালদৰে বান্ধ খায়। দ্বিতীয় ধাতুৰ উপস্থিতিয়েও প্ৰথম ধাতুৰ ধৰ্মত প্ৰভাৱ পেলায়।
“আপুনি দুটা ধাতু কেন্দ্ৰৰ মাজত যিটোক আমি ছিনাৰ্জিষ্টিক ইফেক্ট বুলি কওঁ, সেইটো পাবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে,” কঙে কয়। “দ্বিধাতু অনুঘটকৰ ক্ষেত্ৰখনে ইতিমধ্যে কিছুমান সঁচাকৈয়ে অনন্য আৰু আচৰিত বিক্ৰিয়াশীলতা দেখুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।”
কঙে কয় যে আণৱিক যৌগত ধাতুবোৰে ইটোৱে সিটোৰ লগত কেনেকৈ বান্ধ খায় সেই সম্পৰ্কে এতিয়াও বহু অস্পষ্টতা আছে। ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ সৌন্দৰ্য্যত তেওঁ যিমান উত্তেজিত হৈ পৰিছিল, ফলাফলৰ প্ৰতিও সিমানেই উত্তেজিত হৈছিল। এক্স-ৰে স্পেকট্ৰ’স্কপিৰ বিশেষজ্ঞতাৰ বাবে কংক লেংকেষ্টাৰ লেবৰেটৰীলৈ অনা হৈছিল।
লেংকেষ্টাৰে কয়, ‘এয়া এক সহজীৱন। "এক্স-ৰে স্পেকট্ৰ'স্কপিয়ে ৰিচাৰ্ডক পৰ্দাৰ আঁৰত কি চলি আছে আৰু কিহৰ বাবে টিনক বিশেষভাৱে বিক্ৰিয়াশীল আৰু এই ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ বাবে সক্ষম কৰি তুলিছে সেই বিষয়ে বুজিবলৈ সহায় কৰিছিল।
কঙে কয় যে এই সকলোবোৰ মৌলিক ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু গৱেষণাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আৰু এই পদ্ধতিটো ওপেন ক্লাৰ্মেনৰ বৃত্তিৰ দ্বাৰা সম্ভৱ হৈছে।
তেওঁ কয়, ‘এটা সাধাৰণ দিনত মই লেবত বিক্ৰিয়া চলাব পাৰো বা কম্পিউটাৰত বহি অণুৰ অনুকৰণ কৰিব পাৰো। “আমি ৰাসায়নিক কাৰ্য্যকলাপৰ যিমান পাৰি সম্পূৰ্ণ ছবি এখন ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছো।”